آخرین به‌روزرسانی: ۱۴۰۵/۰۷/۱۴ ساعت ۱۷:۵۳
برای تسکین سریع دندان‌درد در خانه، مسکن مناسب و مراقبت ملایم می‌توانند کمک کنند؛ اما پوسیدگی، ترک دندان یا عفونت کانال را درمان نمی‌کنند. اگر درد شدید است، تورم دارید یا دارو کمکی نمی‌کند، به‌جای امتحان‌کردن نسخه‌های مختلف، برای معاینه اقدام کنید. هدف مراقبت خانگی، کنترل موقت ناراحتی تا رسیدن به دندانپزشک است.
در خانه چه کارهایی می‌توان انجام داد؟
- آب‌نمک ولرم: نصف قاشق چای‌خوری نمک را در یک لیوان آب ولرم حل کنید، دهان را بشویید و محلول را بیرون بریزید. آن را نبلعید؛ برای کودکان توصیه نمی‌شود.
- غذای نرم: با سمت دردناک نجوید و از خوراکی‌های خیلی داغ، سرد یا شیرین پرهیز کنید.
- بهداشت ملایم: مسواک نرم استفاده کنید و ناحیهٔ دردناک را دست‌کاری نکنید.
- کمپرس سرد: در درد ناشی از ضربه، کمپرس سردِ پیچیده در پارچه را روی بیرون گونه بگذارید؛ یخ را مستقیم روی پوست یا دندان قرار ندهید.
این اقدامات ممکن است ناراحتی را کاهش دهند، ولی حفرهٔ دندان را ترمیم نمی‌کنند. برای درد مداوم یا تکرارشونده، حتی اگر موقتاً آرام شده، وقت معاینه بگیرید.
کدام قرص برای دندان‌درد مؤثر است؟
ایبوپروفن و استامینوفن از گزینه‌های رایج تسکین موقت‌اند. ایبوپروفن التهاب را کاهش می‌دهد و استامینوفن بر مسیرهای درد اثر می‌گذارد. در افراد مناسب، ترکیب این دو می‌تواند مؤثر باشد؛ انتخاب و مقدار مصرف باید با توجه به بیماری‌ها، داروهای دیگر و راهنمای بسته، با کمک داروساز یا دندانپزشک انجام شود.
ایبوپروفن، ناپروکسن و دیکلوفناک همگی از خانوادهٔ ضدالتهاب‌های غیراستروئیدی‌اند؛ آن‌ها را خودسرانه با هم مصرف نکنید. سابقهٔ زخم یا خون‌ریزی معده، بیماری کلیه، حساسیت به این داروها، مصرف رقیق‌کنندهٔ خون و بارداری نیاز به بررسی دارد. در بیماری کبدی برای استامینوفن مشورت کنید؛ بسیاری از قرص‌های سرماخوردگی هم استامینوفن دارند.
دوز بزرگسال برای کودک مناسب نیست و افراد زیر ۱۶ سال نباید آسپرین مصرف کنند. قرص مسکن یا آسپرین را روی دندان و لثه نگذارید؛ ممکن است بافت را بسوزاند. اگر درد ادامه دارد، بیشترکردن خودسرانهٔ مقدار دارو راه‌حل ایمنی نیست.
با قطع خون‌رسانی دندان، آیا دارو دیگر اثر ندارد؟
این جمله دربارهٔ همهٔ داروها درست نیست. وقتی پالپ، یعنی بافت نرم داخل دندان، از بین می‌رود، خون‌رسانی طبیعی آن بخش از دست می‌رود. آنتی‌بیوتیک خوراکی نمی‌تواند کانالِ فاقد خون‌رسانی را مانند بافت زنده پاک‌سازی کند؛ به همین دلیل، کنترل منشأ عفونت به درمان دندان نیاز دارد.
بااین‌حال، بافت‌های زندهٔ اطراف ریشه می‌توانند ملتهب و دردناک باشند. مسکن ممکن است درد این ناحیه را کم کند، بدون اینکه عفونت داخل کانال برطرف شود. بنابراین، «دارو درد را کم کرد» با «دندان درمان شد» یکسان نیست. بسته به معاینه، درمان ریشهٔ دندان، تخلیهٔ آبسه یا درمان دیگری لازم می‌شود.
آنتی‌بیوتیک چه زمانی لازم است؟
آموکسی‌سیلین و مترونیدازول، مسکن عمومی دندان‌درد نیستند. برای بسیاری از دردهای پالپی و عفونت‌های موضعی، درمان دندان اولویت دارد. در تب، بدحالی یا گسترش عفونت، دندانپزشک ممکن است آنتی‌بیوتیک را همراه درمان اصلی تجویز کند. وضعیت ایمنی بیمار و امکان دسترسی به درمان هم در تصمیم اثر دارند؛ داروی باقی‌ماندهٔ قبلی را خودسرانه شروع نکنید.
میخک، سیر و درمان‌های گیاهی چقدر قابل‌اعتمادند؟
اوژنولِ موجود در میخک ممکن است اثر تسکینی موضعی داشته باشد، اما روغن میخک می‌تواند باعث تحریک یا حساسیت شود و بلع مقدار زیاد آن خطرناک است، به‌ویژه برای کودکان. روغن غلیظ را خودسرانه داخل حفرهٔ دندان نریزید؛ دربارهٔ فرآوردهٔ مخصوص دهان از داروساز سؤال کنید.
برای سیر، زنجبیل و دمنوش‌ها نباید وعدهٔ درمان قطعی عفونت، پوسیدگی یا پالپ آسیب‌دیده داد. گیاهی‌بودن به‌معنای بی‌خطر‌بودن نیست. آرام‌شدن کوتاه‌مدت درد، مجوز عقب‌انداختن درمان نیست؛ مواد غلیظ یا محرک را روی لثه نگذارید.
چه زمانی مراقبت خانگی کافی نیست؟
دردی که با مسکن کنترل نمی‌شود، بیش از دو روز ادامه دارد، یا همراه تب، درد هنگام گاززدن، طعم بد دهان و تورم گونه است، نیاز به مراجعه دارد. در درد شدید یا تورم، منتظر گذشت دو روز نمانید. تورم اطراف چشم یا گردن، یا مشکل تنفس، بلع و صحبت‌کردن، نشانهٔ مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
برای رفع علت درد، معاینه را شروع کنید
اگر درد برگشته یا دارو فقط مدت کوتاهی کمک می‌کند، برای بررسی علت به کلینیک دندانپزشکی شبانه‌روزی زاگرس در شهرک اکباتان مراجعه کنید. با ۰۲۱۴۵۱۳۹ تماس بگیرید یا از نوبت‌گیری آنلاین استفاده کنید. نام و مقدار داروهای مصرف‌شده و سابقهٔ بیماری و حساسیت را همراه داشته باشید تا انتخاب درمان دقیق‌تر باشد.
این مطلب راهنمای عمومی است؛ تشخیص و انتخاب دارو به وضعیت فردی بستگی دارد.
